درس ۵: de یا het؟ حرف تعریف در هلندی با قاعده‌های ساده
در یک نگاه
هر اسم هلندی یا de می‌گیرد یا het، و فارسی چنین چیزی ندارد. بیشتر اسم‌ها de هستند؛ این درس قاعده‌هایی را می‌گوید که بیشترِ het ها را نشان می‌دهند (مثلاً همه‌ی کلمه‌های -je)، به‌علاوه‌ی اینکه این انتخاب روی deze و dit و صفت‌ها اثر می‌گذارد.
این درس پنجم از سری درس‌های رایگان هلندی است و درباره‌ی یکی از سخت‌ترین چیزها برای فارسی‌زبان‌هاست. فارسی حرف تعریف ندارد؛ ما می‌گوییم «خانه» و تمام. ولی در هلندی هر اسم یکی از این دو را می‌گیرد:
- de: مثل de man (مرد)، de stad (شهر)
- het: مثل het huis (خانه)، het kind (بچه)
هر دو یعنی همان the انگلیسی. فقط باید بدانید کدام اسم کدام را می‌گیرد.
اول: een برای هر دو یکی است
«یک» یا «یک …ی» برای هر دو een است: een man، een huis. پس مشکل فقط وقتی پیش می‌آید که بخواهید «آن …» بگویید.
قاعده‌های مطمئن
این‌ها تقریباً همیشه درست‌اند:
- همه‌ی اسم‌های جمع de می‌گیرند، حتی اگر مفردشان het باشد: het huis ← de huizen (خانه‌ها).
- همه‌ی کلمه‌های کوچک‌شده با -je یا -tje het می‌گیرند: het huisje (خانه‌ی کوچک)، het biertje، het meisje (دختر).
- اسم زبان‌ها het هستند: het Nederlands، het Perzisch، het Engels.
- فعل وقتی اسم شود het است: het eten (غذا، خوردن)، het leven (زندگی).
قاعده‌های «معمولاً»
این‌ها بیشتر وقت‌ها درست‌اند، ولی استثنا دارند:
معمولاً de:
- اسم آدم‌ها و شغل‌ها: de vrouw، de leraar (معلم)، de dokter. استثناهای مهم: het kind و het meisje.
- کلمه‌هایی که به -ing، -heid، -tie و -teit ختم می‌شوند: de woning (خانه)، de vrijheid (آزادی)، de informatie، de universiteit.
معمولاً het:
- کلمه‌هایی که به -ment و -um ختم می‌شوند: het moment، het document، het museum، het centrum.
- خیلی از کلمه‌هایی که با ge-، be-، ver- یا ont- شروع می‌شوند: het gesprek (گفت‌وگو)، het begin، het verhaal (داستان)، het ontbijt (صبحانه).
کلمه‌های مرکب: قسمت آخر تصمیم می‌گیرد
در کلمه‌ای که از دو کلمه ساخته شده، حرف تعریفِ قسمت آخر مهم است:
- het huis ← het ziekenhuis (بیمارستان)
- de deur (در) ← de voordeur (در جلو)
چرا مهم است؟
de و het فقط یک کلمه‌ی کوچک نیستند؛ چند چیز دیگر را هم عوض می‌کنند:
این و آن:
- برای کلمه‌های de: deze (این) و die (آن): deze man، die stad
- برای کلمه‌های het: dit (این) و dat (آن): dit huis، dat kind
صفت: صفت قبل از اسم معمولاً -e می‌گیرد: de grote stad، het grote huis. ولی یک استثنا: با een و یک کلمه‌ی het، صفت -e نمی‌گیرد: een groot huis (یک خانه‌ی بزرگ)، در حالی که een grote stad.
چطور حفظشان کنیم؟
- هر اسم را با de یا het یاد بگیرید، نه تنها: «het huis»، نه «huis».
- در دفتر لغت، کلمه‌های het را با رنگ دیگری بنویسید.
- اگر شک دارید، در فرهنگ لغت ببینید. در فرهنگ لغت‌ها معمولاً کنار اسم de یا het نوشته شده است.
- اشتباه کردن ایرادی ندارد. حتی کسانی که سال‌ها هلندی حرف می‌زنند گاهی اشتباه می‌کنند، و هلندی‌ها حرفتان را می‌فهمند. اگر هیچ قاعده‌ای کمک نکرد، de را بگویید؛ احتمال درست بودنش بیشتر است.
تمرین
با de یا het کامل کنید:
- … meisje
- … boeken (کتاب‌ها)
- … Nederlands
- … woning
- … museum
- «این خانه» به هلندی: deze huis یا dit huis؟
جواب‌ها
- het meisje، چون -je دارد.
- de boeken، چون جمع است.
- het Nederlands، چون اسم زبان است.
- de woning، چون به -ing ختم می‌شود.
- het museum، چون به -um ختم می‌شود.
- dit huis، چون huis یک کلمه‌ی het است.
درس بعدی: ضمیرها و فعل زمان حال. de و het را در کلاس A1 از همان جلسه‌های اول، کنار هر کلمه‌ی تازه، تمرین می‌کنیم.