درس ۸: منفی کردن جمله در هلندی؛ niet یا geen؟

این درس هشتم از سری درس‌های رایگان هلندی برای شروع است. در فارسی برای منفی کردن، به فعل «نـ» اضافه می‌کنیم: «می‌روم» ← «نـمی‌روم». در هلندی فعل عوض نمی‌شود؛ به‌جایش یکی از دو کلمه‌ی niet یا geen را می‌گذارید.

geen: به‌جای een، یا اسم بدون حرف تعریف

geen را وقتی می‌گویید که اسم een دارد، یا اصلاً حرف تعریف ندارد. geen جای een را می‌گیرد:

• Ik heb een auto. ← Ik heb geen auto. یعنی «ماشین ندارم.»
• Ik drink koffie. ← Ik drink geen koffie. یعنی «قهوه نمی‌خورم.»
• Ik heb kinderen. ← Ik heb geen kinderen. یعنی «بچه ندارم.»
• Ik heb geen tijd. یعنی «وقت ندارم.»

niet: برای بقیه

برای همه‌ی چیزهای دیگر niet را می‌گویید: فعل، صفت، اسم با de یا het، اسم با «مال من، مال تو…» و اسم خاص:

• Ik werk niet. یعنی «کار نمی‌کنم.»
• Het is niet duur. یعنی «گران نیست.»
• Ik zie de bus niet. یعنی «اتوبوس را نمی‌بینم.»
• Dat is niet mijn fiets. یعنی «آن دوچرخه‌ی من نیست.»
• Ik ken Anna niet. یعنی «آنا را نمی‌شناسم.»

یک راه سریع: از خودتان بپرسید «اگر مثبت بود، een داشت یا بی‌حرف تعریف بود؟» اگر بله، geen؛ وگرنه niet.

جای niet در جمله

geen همیشه جای een می‌نشیند. ولی جای niet کمی قاعده دارد:

• در جمله‌ی ساده، آخر جمله: Ik werk vandaag niet.
• قبل از صفت: Het huis is niet groot.
• قبل از حرف اضافه: Ik woon niet in Amsterdam.
• قبل از فعل دوم که آخر جمله است: Ik kan morgen niet komen.
• قبل از پیشوند فعل جداشدنی: Ik bel je niet op.

درباره‌ی فعل دوم و فعل جداشدنی در درس ۷ گفتیم.

nee یا niet؟

• nee یعنی «نه» به‌عنوان جواب: Kom je morgen? Nee.
• niet یعنی «نـ…» در جمله: Ik kom morgen niet.

پس جواب کامل می‌شود: Nee, ik kom morgen niet.

نکته‌ی مهم برای فارسی‌زبان‌ها: منفی دوتایی نه

در فارسی می‌گوییم «هیچ‌کس نـیامد» یا «هیچ‌وقت نـمی‌روم»: هم «هیچ» داریم و هم فعل منفی. در هلندی این کلمه‌ها خودشان منفی هستند و niet دیگری لازم ندارند:

• nooit یعنی «هیچ‌وقت»: Ik rook nooit. یعنی «هیچ‌وقت سیگار نمی‌کشم.»
• niemand یعنی «هیچ‌کس»: Niemand is thuis. یعنی «هیچ‌کس خانه نیست.»
• niets (یا خودمانی niks) یعنی «هیچ چیز»: Ik weet het niet. ولی Ik weet niets. یعنی «هیچ چیز نمی‌دانم.»
• nergens یعنی «هیچ‌جا»: Ik kan mijn sleutels nergens vinden. یعنی «کلیدهایم را هیچ‌جا پیدا نمی‌کنم.»

اگر بگویید «Niemand komt niet»، معنی عوض می‌شود یا عجیب به نظر می‌رسد.

تمرین

niet یا geen؟

1. Ik heb … fiets.
2. Ik woon … in Rotterdam.
3. Het weer is … mooi. (هوا خوب نیست)
4. Ik spreek … Duits. (آلمانی)
5. «هیچ‌وقت قهوه نمی‌خورم»: Ik drink … koffie.

جواب‌ها

1. geen، چون مثبتش een fiets است.
2. niet، قبل از حرف اضافه (in).
3. niet، قبل از صفت.
4. geen، چون Duits حرف تعریف ندارد. (Ik spreek geen Duits.)
5. nooit: Ik drink nooit koffie. بدون niet دیگر.

قدم بعدی

با این ۸ درس، پایه‌ی هلندی را دارید: صداها، سلام و معرفی، عدد و ساعت، de و het، صرف فعل، ترتیب جمله و منفی کردن. قدم بعدی این است که همه‌ی این‌ها را در گفت‌وگوی واقعی به کار ببرید. برای دیدن کل مسیر، راهنمای آموزش زبان هلندی از صفر را بخوانید، و اگر می‌خواهید با معلم و هم‌کلاسی‌ها حرف زدن را شروع کنید، کلاس A1 از همین‌جا ادامه می‌دهد.

درس بعدی: درس ۹: سوال پرسیدن به هلندی.