فرهنگ هلند: ۸ چیز که زندگی در هلند را راحت‌تر می‌کند

زبان فقط کلمه و گرامر نیست. بخش بزرگی از جا افتادن در هلند این است که بدانید مردم چرا این‌طور رفتار می‌کنند. خیلی از چیزهایی که اول عجیب یا حتی بی‌ادبانه به نظر می‌رسد، در فرهنگ هلند کاملاً عادی است.

اینجا ۸ عادت رایج هلندی را می‌خوانید، و کنار هر کدام چند کلمه یا جمله‌ی هلندی که در همان موقعیت به کارتان می‌آید.

رک حرف زدن بی‌ادبی نیست

هلندی‌ها معمولاً همان چیزی را که فکر می‌کنند مستقیم می‌گویند. اگر همکارتان بگوید «این ایده خوب نیست»، منظورش توهین نیست؛ فقط نظرش را گفته است. تعارف در فرهنگ هلند جای کمی دارد. اگر کسی دو بار چیزی را رد کرد، واقعاً نمی‌خواهد، و اگر شما تعارف کنید، ممکن است حرفتان را جدی بگیرند.

• Eerlijk gezegd… یعنی «راستش را بخواهید…»
• Nee, dank je. یعنی «نه، ممنون.» و معمولاً واقعاً یعنی نه.

همه‌چیز در تقویم است

در هلند حتی برای دیدن دوستان قرار از چند روز یا چند هفته قبل گذاشته می‌شود. سر زدن بدون خبر قبلی، حتی به خانواده، کمتر رایج است. وقت‌شناسی هم مهم است؛ پنج دقیقه دیر رسیدن به یک قرار کاری را بهتر است با یک پیام خبر بدهید.

• Even in mijn agenda kijken. یعنی «بگذار تقویمم را نگاه کنم.»
• Zullen we een afspraak maken? یعنی «قرار بگذاریم؟»

دوچرخه، وسیله‌ی اصلی

در هلند تعداد دوچرخه‌ها از تعداد مردم بیشتر است. بچه‌ها با دوچرخه به مدرسه می‌روند و مدیرها با دوچرخه به اداره. مسیر دوچرخه (fietspad) معمولاً قرمز است و جای عابر پیاده نیست؛ موقع راه رفتن مراقب باشید.

• de fiets یعنی «دوچرخه»
• fietsen یعنی «دوچرخه‌سواری کردن»

هر کس سهم خودش را می‌دهد

در رستوران یا کافه معمولاً هر کس پول خودش را می‌دهد، یا یک نفر حساب می‌کند و بعد بقیه سهمشان را برایش می‌فرستند. اپلیکیشنی به اسم Tikkie برای همین کار خیلی رایج است. این کار خساست نیست؛ برای هلندی‌ها منصفانه است.

• Zullen we het delen? یعنی «نصف کنیم؟»
• Ik stuur je een tikkie. یعنی «برایت درخواست پول می‌فرستم.»

جشن تولد: به همه تبریک بگویید

جشن تولد هلندی خانوادگی است. مهمان‌ها معمولاً دور اتاق می‌نشینند و قهوه و کیک می‌خورند. وقتی وارد می‌شوید، فقط به صاحب تولد تبریک نمی‌گویید؛ به پدر و مادر و همسر و بچه‌هایش هم تبریک می‌گویید. خیلی از خانه‌ها یک تقویم تولد (verjaardagskalender) دارند، معمولاً روی دیوار دستشویی.

• Gefeliciteerd! یعنی «تبریک!»
• Gefeliciteerd met je moeder. یعنی «تولد مادرت را تبریک می‌گویم.»

شام زود است

خیلی از خانواده‌های هلندی حدود ساعت شش شام می‌خورند. ناهار معمولاً سبک است: یک ساندویچ (boterham) با پنیر، یا نان با hagelslag (دانه‌های شکلاتی روی نان). اگر کسی شما را برای شام دعوت کرد، معمولاً شام زودتر از چیزی است که در ایران عادت داریم.

• Eet smakelijk! یعنی «نوش جان!» و قبل از شروع غذا گفته می‌شود.
• Lekker! یعنی «خوشمزه!» و برای خیلی چیزهای خوب دیگر هم به کار می‌رود.

روزهای مهم سال

• Koningsdag (روز پادشاه): ۲۷ آوریل؛ اگر یکشنبه باشد، یک روز قبل. همه نارنجی می‌پوشند و در شهرها بازار خرید و فروش وسایل دست‌دوم برپاست.
• Sinterklaas: جشنی برای بچه‌ها. شب ۵ دسامبر (pakjesavond) خانواده‌ها به هم هدیه می‌دهند، اغلب با یک شعر کوتاه.
• کریسمس و سال نو: دو روز تعطیل کریسمس دارند و شب سال نو با آتش‌بازی و شیرینی oliebollen جشن گرفته می‌شود.

gezellig: کلمه‌ای که ترجمه ندارد

اگر فقط یک کلمه‌ی هلندی یاد بگیرید، این باشد. gezellig یعنی حس گرم و خودمانیِ بودن با آدم‌های خوب در جای خوب. یک شب با دوستان، یک کافه‌ی دنج، یک مهمانی خانوادگی، همه gezellig هستند. نزدیک‌ترین کلمه‌ی فارسی شاید «صمیمی» یا «دورهمی» باشد.

• Het was heel gezellig! یعنی «خیلی خوش گذشت!» و بهترین جمله برای خداحافظی بعد از یک مهمانی است.

یاد گرفتن این عادت‌ها با زبان راحت‌تر می‌شود. در کلاس‌های ققنوس، این موقعیت‌ها را از همان جلسه‌های اول تمرین می‌کنیم: قرار گذاشتن، تبریک گفتن، خرید و رستوران.